বিতৰ্কৰ আৱৰ্তত নির্বাচন আয়োগ

dainik janambhumi August 09, 2025

ডিজিটেল ডেস্ক : জনপ্রতিনিধি নির্বাচনেৰে চৰকাৰ গঠন হোৱা ব্যৱস্থাক আমি প্রতিনিধিত্বমূলক গণতন্ত্র বুলি কওঁ। এই ব্যৱস্থাত এজন ভোটাৰে নিজৰ পচন্দ অনুসৰি কোনো প্রার্থী তথা দলৰ পক্ষত নিজৰ মত প্রকাশ কৰে। সেই মত প্রকাশ বেলট কাকত নাইবা বর্তমান প্রচলিত ধৰণ অনুসৰি ভোটিং মেচিনৰ জৰিয়তে সাব্যস্ত হয়। গণতান্ত্রিক ব্যৱস্থাত জনপ্রতিনিধি নির্বাচন প্রক্রিয়া আৰু নির্বাচন ব্যৱস্থা যদি স্বচ্ছ আৰু নিৰপেক্ষ নহয় তেন্তে গণতন্ত্ৰৰ মূল ভিত্তিয়েই আঘাতপ্রাপ্ত হ'ব। সেই বাবেই বিশ্বৰ সকলো গণতান্ত্রিক দেশে নিজৰ নিজৰ সংবিধানত সুস্থ, নিকা আৰু নিৰপেক্ষ নির্বাচনৰ নিশ্চয়তা প্রদান কৰিব পৰাকৈ এটা স্পষ্ট ৰূপৰেখা নিৰূপণ কৰে। চৰকাৰসমূহে সেই বিধি-বিধান কঠোৰভাৱে পালন কৰি নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাই নিয়ম তথা সাংবিধানিক পৰম্পৰা।

স্বৰাজোত্তৰ কালত এই পৰম্পৰাৰ এটা ব্যতিক্রম এবাৰ হৈছিল। জৰুৰীকালীন অৱস্থাৰ সূচনা হৈছিল ৰাইবেৰেলী সমষ্টিত। ইন্দিৰা গান্ধীৰ নিৰ্বাচন বাতিল হৈছিল প্রতিদ্বন্দ্বী প্রার্থী ৰাজনাৰায়ণৰ আৱেদন মর্মে। এলাহাবাদ উচ্চ ন্যায়ালয়ত তৰা গোচৰত ইন্দিৰা গান্ধীৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ আছিল তেওঁ এখন নির্বাচনী সভাত চৰকাৰী মাইক আৰু গাড়ী ব্যৱহাৰ কৰিছিল। দ্বিতীয় অভিযোগ আছিল ইন্দিৰা গান্ধীৰ নিৰ্বাচন এজেন্টজন আছিল প্রাক্তন চৰকাৰী বিষয়া। চাকৰিৰ পৰা পদত্যাগ কৰিছিল যদিও বহুদিন তেওঁৰ পদত্যাগ পত্র গৃহীত নোহোৱাকৈ আছিল। সেই সময়ত ইন্দিৰা গান্ধী আছিল জনপ্রিয়তাৰ তুংগত। এটা ভিতৰুৱা অঞ্চললৈ নির্বাচনী প্ৰচাৰত যাওঁতে বাটত গাড়ী বেয়া হোৱাত, প্রধানমন্ত্রী হিচাপে তেওঁক এখন চৰকাৰী গাড়ী কম সময়ৰ বাবে দিয়াটো সঁচা। তদুপৰি তেওঁৰ নিৰ্বাচন এজেণ্টজনৰ পদত্যাগ যদি তেতিয়াও গৃহীত হোৱা নাছিল, তেন্তে সেই কাম তাৎক্ষণিকভাৱে কৰাই ল'ব পৰাকৈ তেওঁৰ ক্ষমতা বা ব্যৱস্থা আছিল। সেই বিষয় লৈ ব্যস্ততাবশতঃ মনোযোগ নিদিয়াৰ বাবেই ন্যায়ালয়ত গৈ উজুটি খাব লগা হৈছিল। ইন্দিৰা গান্ধীয়ে সেই ক্ষেত্রত উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ পৰা সকাহ পাইছিল যদিও ঘটনা-পৰিঘটনা তথা তৎকালীন পৰিস্থিতিয়ে জৰুৰী অৱস্থা ঘোষণা কৰাৰ দৰে এটা পৰ্যায়লৈ গতি কৰে। আজিৰ অৱস্থালৈ যদি চাওঁ নিৰ্বাচনৰ সময়ত বৰ্তমানৰজন প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ইন্দিৰা গান্ধীৰ উল্লিখিত চৰকাৰী ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰতকৈ আন বহু ক্ষেত্ৰত আৰু বহু পৰিমাণে চৰকাৰী ব্যৱস্থা নিৰ্বাচনৰ সময়ত ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে। গুহাত তপস্যা কৰা, কন্যাকুমাৰীত মৌনব্রত পালন কৰা আদিত দেশৰ সেনা বাহিনী, আন চৰকাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এয়া আচলতে মুক্ত নিকা নির্বাচনী ব্যৱস্থাপনাৰ লগত সংগতিপূর্ণ নহয়।

২০১৪ চনৰ যি লোক সভাৰ নিৰ্বাচনত নৰেন্দ্ৰ মোদী তথা ভাৰতীয় জনতা পার্টি ক্ষমতালৈ আহিছিল- সেই নির্বাচনো মুক্ত আৰু নিকাই আছিল। কাৰণ ২০১৪ৰ নিৰ্বাচনত পৰিচালনাত কোনো বিসংগতি বা পক্ষপাতৰ অভিযোগ বিৰোধী পক্ষৰ দলেও কেতিয়াও উত্থাপন কৰা নাছিল। কিন্তু বিজেপি মর্চাই ক্ষমতা দখল কৰাৰ পাছৰে পৰা বিষয়বোৰ লাহে লাহে সলনি হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে। চৰকাৰী তথা দলীয় হস্তক্ষেপ সকলো ক্ষেত্ৰতে বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। নির্বাচন আয়োগৰ গঠন, নির্বাচন আয়ুক্তৰ নিযুক্তি আদিত পূৰ্বৰ প্ৰথা সলনি কৰি দলীয় স্বার্থক অগ্রাধিকাৰ দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। নির্বাচন আয়ুক্ত নিৰ্বাচনৰ ক্ষেত্ৰত পূৰ্বৰ সাংবিধানিক নিয়ম য'ত প্রধানমন্ত্রী, বিৰোধী দলপতি আৰু উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশে ভোটদান কৰাৰ ব্যৱস্থা আছিল তাৰ 'সংশোধন' ঘটাই উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশৰ ঠাইত এজন জ্যেষ্ঠ কেবিনেট মন্ত্রীক ঠাই দিয়া হ'ল। ইয়াৰ লগে লগে স্বচ্ছ-নিকা আৰু নিৰপেক্ষ নির্বাচন পৰিচালনাৰ প্রতি প্রত্যাহ্বান আহি পৰিল। বিনা বিতর্কই এই সংশোধনী তাৎক্ষণিকভাবে পালিত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ অন্তৰালত যে এটা অভিপ্রায় আছিল সেই কথা লাহে লাহে আলোচনালৈ আহিল। সমস্যা হ'ল ক্ষমতা লাভকৰাতকৈ ইতিমধ্যে লাভ কৰা ক্ষমতা ধৰি ৰখাটো কঠিন। পোন আঙুলিৰে ঘিউ নাহিলে আঙুলি বেঁকা কৰিব লগা হয়।

যোৱা লোক সভাৰ নির্বাচন, মহাৰাষ্ট্ৰৰ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচন, দিল্লী, হাৰিয়ানাৰ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত নির্বাচন আয়োগৰ ভূমিকা আৰু আকস্মিকভাবে আয়োগে গ্ৰহণ কৰা কেতবোৰ সিদ্ধান্তক লৈ বিতৰ্কৰ সূচনা হৈছিল। কিছুমান ক্ষেত্রত সংঘটিত হোৱা অনিয়ম আৰু বিসংগতি চকুত পৰা ধৰণৰ আছিল। নির্বাচন আয়োগক তেনে বিষয় দৃষ্টিগোচৰ কৰাত কোনো গুৰুত্বই দিয়া নাছিল। সেই সম্পর্কত দেশ-বিদেশৰ সংবাদ মাধ্যমত তথ্যপূর্ণ বাতৰিও প্রকাশ হৈছিল। কংগ্রেছ নেতা তথা বিৰোধী দলপতি ৰাহুল গান্ধীয়ে সমস্ত বিষয়ত নানা ধৰণৰ অনুসন্ধান আৰু গৱেষণাৰ অন্তত হোৱা লোক সভাৰ নির্বাচনত কমেও পঁচিশটা সমষ্টিত কূট-কৌশলেৰে জয় লাভ কৰাৰ তথ্য সংবাদমেলত ফাদিল কৰে। কেৱল সেয়ে নহয়, নির্বাচন আয়োগে চালে-বেৰে কোবোৱা কথাৰে উত্তৰ নিদি প্ৰতিটো অভিযোগৰ তথ্য আৰু যুক্তিপূর্ণ উত্তৰ দিবলৈও প্রত্যাহ্বান জনোৱা হৈছে। 'ভোট চুৰি' আখ্যা দিয়া এই কাৰ্যত ভোটাৰ তালিকাত নকল ভোটাৰ অন্তর্ভুক্তি, ভুৱা আৰু অবৈধ ঠিকনা ব্যৱহাৰ, একে ঠিকনাতে বৃহৎসংখ্যক ভোটাৰ অন্তর্ভুক্তি, ভুৱা ফটো ব্যৱহাৰ আৰু প্ৰ-পত্ৰ ৬ৰ অপব্যৱহাৰৰ তথ্য ৰাহুল গান্ধীয়ে সাংবাদিকৰ আগত প্রদর্শন কৰে। যোৱা লোক সভাৰ নিৰ্বাচনত বিজেপি দলে সংখ্যাগৰিষ্ঠতা অৰ্জন কৰিব পৰা নাছিল। শেহতীয়া অভিযোগ চৰকাৰৰ নৈতিক স্থিতিৰ প্ৰতিয়েই সন্দেহৰ উদ্রেক কৰিব।

Share This